Nowe przepisy EASA: Wprowadzenie licencji pilota wiatrakowców (GPL)

Europejska Agencja Bezpieczeństwa Lotniczego (EASA) ogłosiła wprowadzenie nowej kategorii licencji lotniczej – licencji pilota wiatrakowców (Gyrocopter Pilot Licence, GPL). Nowe przepisy mają na celu ujednolicenie i regulację szkolenia oraz uprawnień pilotów wiatrakowców w całej Unii Europejskiej, co może stanowić istotny  krok w rozwoju sektora lotnictwa General Aviation.

Nowe regulacje i ich znaczenie

Dotychczas piloci wiatrakowców w wielu krajach UE posługiwali się licencjami krajowymi, które nie zawsze były wzajemnie uznawane. Wprowadzenie licencji GPL przez EASA oznacza stworzenie jednolitego systemu, który ułatwi pilotom operowanie w różnych krajach członkowskich oraz zapewni spójne standardy szkolenia i bezpieczeństwa.

Nowe regulacje obejmują:

• Minimalne wymagania dotyczące szkolenia teoretycznego i praktycznego.

• Procedury egzaminacyjne i wymagane umiejętności praktyczne.

• Standardy medyczne i wymogi dotyczące badań lekarskich.

• Możliwość uzyskania uprawnień dodatkowych, takich jak loty nocne czy przewóz pasażerów.

ROZPORZĄDZENIE WYKONAWCZE KOMISJI (UE) 2025/134 z dnia 28 stycznia 2025 r. zmieniające rozporządzenie (UE) nr 1178/2011 w odniesieniu do wprowadzenia licencji pilota wiatrakowców stosuje się od dnia  18 lutego 2026 r. LINK. Dla przypomnienia, zgodnie z Załącznikiem 1 do Rozporządzenia Bazowego przepisów UE nie stosuje się do wiatrakowców jedno lub dwumiejscowych o masie startowej do 600 kg.  Ponad te limity licencja pilota zgodna z wymogami   PART-FCL jest konieczna. 

Wprowadza ono istotne zmiany dotyczące licencji pilota wiatrakowców (GPL) oraz uwzględnia szereg nowych regulacji w załączniku I (FCL) do rozporządzenia (UE) nr 1178/2011. Kilka kluczowe aspekty:

1. Definicja wiatrakowca
   Wiatrakowiec został określony jako wiropłat, którego siła nośna powstaje wskutek działania powietrza na maksymalnie dwa swobodnie obracające się wirniki.

2. Zmiany w egzaminach teoretycznych

   • W przypadku niezaliczenia egzaminów teoretycznych w czterech podejściach lub w wymaganym czasie, konieczne będzie ponowne zdawanie całego zestawu testów.

3. Wymagania dotyczące czasu lotu

   • Godziny lotu na wiatrakowcach o maksymalnej masie startowej co najmniej 450 kg mogą być zaliczane do wymaganego nalotu na potrzeby odnowienia uprawnień.

4. Biegłość językowa

   • Piloci wiatrakowców (podobnie jak piloci samolotów, śmigłowców, pionowzlotów i sterowców) muszą posiadać potwierdzenie biegłości językowej (co najmniej poziom 4 według ICAO) w języku angielskim lub w języku używanym w łączności radiowej.

5. Nowa licencja GPL (Gyroplane Pilot Licence)

   • Wprowadzona zostaje osobna licencja GPL dla pilotów wiatrakowców, a jej posiadacze będą mogli wykonywać loty niezarobkowe, a także przewozić pasażerów po wykonaniu 10 godzin lotu po uzyskaniu licencji.
   • Piloci GPL z uprawnieniami instruktorskimi lub egzaminatorskimi mogą pobierać wynagrodzenie za szkolenia i egzaminy.

6. Wymagania do uzyskania licencji GPL

   • Minimalny wiek: 17 lat.
   • Konieczność ukończenia szkolenia w ATO lub DTO.
   • 35 godzin szkolenia w powietrzu (w tym 20 godzin z instruktorem i 8 godzin samodzielnego lotu, z czego 4 godziny muszą być lotami nawigacyjnymi).
   • Przynajmniej jeden lot nawigacyjny o długości 150 km z dwoma lądowaniami na "obcych" lotniskach.
     

   7. Raport zaliczenia. 

   Zgodnie z art. 4g, państwa członkowskie są zobowiązane do opracowania raportu zaliczenia (konwersji) dla kandydatów posiadających krajowe licencje pilota wiatrakowców. Taki raport musi być zgodny z wymogami zawartymi w art. 9 ust. 3, a w jego ramach państwa członkowskie będą uwzględniać specyficzne warunki, takie jak:

   • Zaliczenie czasu lotu – Tylko czas spędzony na wiatrakowcach o masie startowej co najmniej 450 kg.
   • Ograniczenia czasowe – Zaliczenie czasu lotu będzie się odbywać na podstawie przepisów FCL.210.G lit. c) załącznika I, co oznacza, że nie wszystkie godziny lotu mogą być uwzględnione w konwersji.
   • Dodatkowe szkolenie – Jeśli kandydatowi brakuje wymaganej liczby godzin lotu, będzie musiał odbyć dodatkowe szkolenie w zatwierdzonej organizacji szkoleniowej, zanim będzie mógł przystąpić do egzaminu praktycznego.

   Raport taki musi być przygotowany przez państwo członkowskie we współpracy z EASA (Europejską Agencją Bezpieczeństwa Lotniczego), aby zapewnić zgodność z przepisami unijnymi. Niestety - trzeba sporo wylatać w DTO/ATO ($$$).

   7. Klasyfikacja wiatrakowców 

   Klasyfikowane są one według rodzaju napędu i silników:

7. Wiatrakowce jednośmigłowe (SPG) z jednoosobową załogą, napędzane silnikami tłokowymi, elektrycznymi lub hybrydowymi. Coś a'la SEP/
   • Wiatrakowce, które wymagają przywilejów na dany typ, zgodnie z certyfikacją.

Szkolenie i egzamin: Aby uzyskać przywileje na inny typ lub klasę, pilot musi przejść odpowiednie szkolenie i zaliczyć egzamin praktyczny:

• Szkolenie: 3 godziny lotów w powietrzu, w tym 10 startów i lądowań z instruktorem oraz 10 startów i lądowań samodzielnych pod nadzorem instruktora.
• Egzamin praktyczny: Przeprowadzony na danym typie lub klasie wiatrakowca.

 8. Bieżąca praktyka 

Zgodnie z przepisami FCL.240.G GPL dotyczącymi bieżącej praktyki, posiadacze licencji GPL (General Pilot Licence) muszą spełnić określone wymagania, aby zachować prawo do wykonywania lotów na danej klasie lub typie statku powietrznego.

1. • Aby utrzymać uprawnienia na daną klasę lub typ, pilot musi w ciągu ostatnich 2 lat wykonać co najmniej 12 godzin lotów w odpowiedniej klasie lub typie wiatrakowca (w tym samodzielnie pod nadzorem). Wymaga to:
     • 12 startów i lądowań.
     • Szkolenia odświeżającego z instruktorem trwającego co najmniej 1 godzinę, obejmującego ćwiczenia w locie, które odświeżają kompetencje w zakresie bezpiecznej eksploatacji statku powietrznego oraz stosowania procedur w normalnych, anormalnych i awaryjnych warunkach.
   • Alternatywnie, posiadacz licencji może przejść kontrolę umiejętności przed egzaminatorem, która opiera się na egzaminie praktycznym na licencję GPL.

2. Wymagania dla posiadaczy licencji GPL z przywilejami na klasę SPG:

   • Jeśli pilot rozszerzył swoje przywileje na wariant z innym typem silnika, ale w ciągu ostatnich 2 lat nie wykonał lotu na tym wariancie, przed skorzystaniem z tych przywilejów musi spełnić jeden z poniższych warunków:
     1. Przejść dalsze szkolenie w różnicach.
     2. Przejść kontrolę umiejętności.
     3. Przejść szkolenie odświeżające.
      
   9. Orzeczenie medyczne

Niestety klasa 2. Zupełnie niezrozumiale.

10. Loty nocne

 Aby korzystać z przywilejów wynikających z licencji GPL w warunkach VFR w nocy dla wiatrakowców, kandydat musi spełnić następujące wymagania:

1. Czas lotu:

   • co najmniej 50 godzin czasu lotu jako pilot wiatrakowca, w tym:
     • 20 godzin w charakterze pilota dowódcy wiatrakowca,
     • 20 godzin lotów nawigacyjnych.

2. Szkolenie w DTO lub ATO:

   • Szkolenie musi być ukończone w ciągu 6 miesięcy i obejmować:
     • 5 godzin wykładów z wiedzy teoretycznej,
     • 3 godziny czasu szkolenia według wskazań przyrządów z instruktorem na wiatrakowcach,
     • 5 godzin czasu lotu w nocy, w tym:
       • co najmniej 3 godziny szkolenia z instruktorem (w tym co najmniej 1 godzinę lotu nawigacyjnego),
       • 5 samodzielnych kręgów w nocy, z których każdy krąg musi obejmować start i lądowanie.

3. Zaliczenie wcześniejszych uprawnień

   Możliwe jest zaliczenie nalotów w nocy lub IFR na innych kategoriach statków powietrznych .
   

11. Instruktor /egzaminator

Instruktor FI(G) wymagane jest nalot co najmniej 150 godzin czasu lotu na
wiatrakowcach, z czego co najmniej 100 godzin w charakterze pilota dowódcy. Szkolenie to  30 godzin , uprawnienie jest ograniczone (szkolenie pod nadzorem) do 100 godzin szkolenia w powietrzu na wiatrakowcach oraz, dodatkowo, po nadzorowaniu co najmniej 25 samodzielnych lotów.

Egzaminator musi mieć co najmniej 500 godzin czasu lotu w charakterze pilota wiatrakowców, w tym co najmniej 100 godzin szkolenia w powietrzu, z czego do 40 godzin może być szkoleniem w powietrzu w charakterze instruktora FI(A) lub FI(H). Do oceny kompetencji instruktorów  wiatrakowcowych potrzeba już 1 000 godzin nalotu w charakterze pilota wiatrakowców; oraz wykonać co najmniej 100 godzin czasu lotu instruktorskiego w szkoleniu kandydatów do certyfikatu FI(G).

12. Komentarz 

1. Ni to pies ni wydra. Ani LAPL ani PPL. Super, że jest bieżąca praktyka co pozwala latać i nie widzieć ULC do końca życia. Ale skąd ta klasa 2 w badaniach jak w PPL?

2. Nie wiem po co wrzepiono tę regulację do Rozporządzenia  (UE) 1178/2011 zamiast wyrzucić je do oddzielnych regulacji tak jak szybowce i balony. Trudno będzie coś odnaleźć,

3. Mogło być lepiej. Swego czasu widziałem już draft przepisów do CPL na wiatrakowcach - moźe to jest dopiero początek? 

4. Wiatrakowce weszły w system, w którym możemy na nich zacząć, następnie wchodzić w inne kategorie np. śmigłowce, samoloty i część wiedzy i doświadczenia zostanie nam uznana. 

Tyle na szybko - chętnie uzupełnię lub poprawię ewentualne błędy :-)

 Nie zapomnij również, zerknąć od czasu do czasu na konto na facebook.com/avialawpl 😏