Europejskie Prawo Lotnicze dla Bystrzaków. Miękkie prawo (soft law): AMC, GM , CS, DS

Umocowanie prawne

Podstawą prawną dla systemu regulacji lotnictwa cywilnego w Unii Europejskiej jest rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/1139, znane jako Rozporządzenie  Bazowe w sprawie wspólnych zasad w dziedzinie lotnictwa cywilnego. Rozporządzenie to ustanawia Europejską Agencję Bezpieczeństwa Lotniczego (EASA) jako główny organ odpowiedzialny za opracowywanie i wdrażanie przepisów lotniczych w UE. W szczególności na podstawie Art . 76 ust 3 ww. rozporządzenia Agencja wydaje specyfikacje certyfikacyjne (CS) oraz inne szczegółowe specyfikacje, akceptowalne sposoby spełniania wymagań (AMC) oraz materiały zawierające wytyczne (GM) dotyczące stosowania niniejszego rozporządzenia oraz aktów delegowanych i wykonawczych przyjętych na jego podstawie. 

Miękkie prawo w lotnictwie cywilnym

Załączniki ICAO zawierają w sobie SARPs czyli  normy (prawo twarde) i zalecane metody postępowania (prawo miękkie). To właśnie zalecane metody postępowania są jednym z podstawowych źródeł miękkiego prawo lotniczego UE na które składają się:

Specyfikacje Certyfikacyjne (CS) i (DS)

Specyfikacje Certyfikacyjne (CS) są zestawem technicznych standardów opracowywanych przez EASA, które służą jako podstawy do certyfikacji różnych elementów lotnictwa cywilnego. CS są dokumentami niewiążącymi prawnie, co oznacza, że nie muszą być ściśle przestrzegane, ale stanowią zalecany sposób spełnienia wymagań prawnych określonych w rozporządzeniach. Często elementy CS mogą być zastępowane rozwiązaniami zapewniającymi równoważny poziom bezpieczeństwa.  Oprócz CS czasami EASA publikuje też DS (Specyfikacje Szczegółowe). Wykaz CS i DS --> LINK.

Akceptowalne Sposoby Spełnienia Wymagań (AMC)

Akceptowalne Sposoby Spełnienia Wymagań (AMC) to propozycje opracowane przez EASA, które pokazują, jak można spełnić wymagania określone w regulacjach. AMC również mają charakter niewiążący (tzw. miękkie prawo), ale korzystanie z nich daje domniemanie zgodności z odpowiednimi przepisami. Oznacza to, że jeśli podmiot stosuje AMC, zakłada się, że spełnia on wymagania regulacji. Jeśli organizacja nie stosuje AMC, może zaproponować alternatywne metody (AltMoC), które muszą zostać ocenione przez odpowiedni organ. Zgłoszenie AltMoC może dotyczyć zarówno organizacji, jak i osób fizycznych, choć w praktyce częściej dotyczy organizacji. Brak zgłoszenia AltMoC nie czyni AMC przepisem twardym. 

Rozporządzenie (UE) nr 965/2012, część ARO.GEN.120 oraz (UE) 1178/2011, część ARA.GEN.120, a także (UE) 139/2014, część ADR.OR.A.015, odnoszą się do alternatywnych środków zgodności, które mogą być stosowane w celu zapewnienia zgodności z przepisami wykonawczymi. Nie wszystkie rozporządzenia przewidują mechanizm AltMoC,  co  o dziwo nie hamuje EASA przed ich akceptowaniem np. w rozporządzeniu wykonawczym Komisji (UE) 2019/947 z dnia 24 maja 2019 r. w sprawie przepisów i procedur dotyczących eksploatacji systemów bezzałogowych statków powietrznych.

Materiały zawierające wytyczne (GM)

Wytyczne lub w lepszym tłumaczeniu Materiały Wyjaśniające (Guidance Materials) są dodatkowym źródłem informacji i interpretacji, które pomagają w zrozumieniu i stosowaniu przepisów podstawowego rozporządzenia, AMC oraz CS. GM są również niewiążące, ale oferują użytkownikom wskazówki dotyczące najlepszych praktyk i interpretacji przepisów.

Rola i znaczenie miękkiego prawa

Miękkie prawo w lotnictwie cywilnym odgrywa kluczową rolę w zapewnieniu elastyczności i dostosowania do dynamicznie zmieniającego się sektora lotniczego. Pozwala ono na wprowadzanie innowacji i dostosowywanie się do nowych technologii bez konieczności ciężkich procesów legislacyjnych. Jednocześnie umożliwia państwom członkowskim i podmiotom z sektora lotniczego dostosowanie sposobu spełnienia wymagań do lokalnych warunków i specyfiki działalności.

Wnioski

System miękkiego prawa w lotnictwie cywilnym UE, oparty na CS, AMC i GM, jest kluczowym elementem regulacyjnym, który zapewnia bezpieczeństwo i efektywność operacji lotniczych. Dzięki jego elastyczności i adaptacyjności, sektor lotniczy może skutecznie reagować na zmiany technologiczne i operacyjne, jednocześnie utrzymując wysokie standardy bezpieczeństwa.  Niestety Prezes ULC wprowadzając lokalne wytyczne często zaburza porządek prawa UE.  Wytyczne muszą odnosić się do konkretnych przepisów prawa i nie mogą go uzupełniać lub "precyzować".

Nie zapomnij również, zerknąć od czasu do czasu na konto na facebook.com/avialawpl 😏