🔹 Część 3 serii (Cost sharing, Loty pokazowe) : Jak art. 6 ust. 4a lit. c Rozporządzenie Wykonawczego Komisji (UE) 965/2012 pozwala na wykonanie lotu z pasażerem, bez bycia przewoźnikiem.
🔹 Art. 2 pkt 9 rozporządzenia 965/2012 – definicja „lotu zapoznawczego”
„Lot zapoznawczy” oznacza każdą operację wykonywaną za wynagrodzeniem lub na zasadzie innego świadczenia wzajemnego, polegającą na wykonaniu krótkiego lotu okrężnego w celu pozyskania nowych adeptów lub nowych członków, przeprowadzaną przez:
organizację szkoleniową, o której mowa w art. 10a Rozporządzenia Komisji (UE) nr 1178/2011, lub
organizację utworzoną w celu promocji sportów powietrznych lub lotnictwa rekreacyjnego.
Loty zapoznawcze, zrzuty skoczków spadochronowych, holowanie szybowców lub loty akrobacyjne można wykonywać bez certyfikatu przewoźnika (AOC) tylko gdy:
✅ są prowadzone przez ATO/DTO z siedzibą w UE lub organizację utworzona w celu promowania sportu lotniczego lub rekreacyjnego ,
✅ pod warunkiem, że:
-
statek powietrzny jest użytkowany przez tę organizację na podstawie prawa własności lub umowy dry lease (tzn. bez załogi),
-
lot nie generuje zysków rozdzielanych poza organizację,
-
jeżeli w locie biorą udział osoby niebędące członkami organizacji, to loty te stanowią jedynie działalność marginalną w skali całej działalności organizacji.
📌 Podstawa: art. 6 ust. 4a lit. c rozporządzenia 965/2012.
Sięgnijmy też do wytycznych EASA dotyczących dwóch pojęć:
🔹 Definicja: „organizacja utworzona w celu promowania sportu lotniczego lub rekreacyjnego”
📘 Podstawa prawna: GM1 do art. 6 ust. 4a lit. c rozporządzenia 965/2012, zawarte w ED Decision 2014/019/R
Przez „organizację utworzoną w celu promowania sportu lotniczego lub rekreacyjnego” rozumie się organizację non-profit, ustanowioną zgodnie z obowiązującym prawem krajowym, wyłącznie w celu zrzeszania osób o wspólnym zainteresowaniu lotnictwem ogólnym, w celu latania rekreacyjnego lub organizowania skoków spadochronowych.
Takimi organizacjami w Polsce są np. stowarzyszenia lub fundacje,
❌ Nie: spółka z o.o., SA, JDG czy inna działalność gospodarcza.📌 Musi być założona w celu promowania sportu lub rekreacji lotniczej i mieć własne statki powietrzne.
🔹 Definicja: „działalność marginalna”
📘 Podstawa prawna: GM2 do art. 6 ust. 4a lit. c rozporządzenia 965/2012, zawarte w ED Decision 2014/019/R
Przez „działalność marginalną” rozumie się nieznaczną część całkowitej działalności organizacji, prowadzoną głównie w celu promowania samej organizacji lub przyciągnięcia nowych członków bądź uczniów.
Organizacja, która zamierza wykonywać takie loty jako regularną działalność gospodarczą, nie spełnia warunku działalności marginalnej.
Również loty organizowane wyłącznie w celu generowania przychodu dla organizacji nie są uznawane za działalność marginalną.
✈️ ARO.OPS.300 – Loty zapoznawcze (Introductory flights)
📌 Co mówi przepis?
Państwo członkowskie (czyli np. Polska, przez ULC) może nałożyć dodatkowe warunki dla lotów zapoznawczych wykonywanych w ramach części NCO (czyli przez operatorów niekomercyjnych statków powietrznych).
📥 Warunki te muszą:
🛡️ zapewniać bezpieczeństwo operacji,
-
⚖️ być proporcjonalne.
🧭 To oznacza, że państwo (np. Polska) może, ale nie musi dodać swoje wymogi. Ale nie może wymyślać ograniczeń nadmiernych czy utrudniających działalność organizacji.
📌 AMC1 ARO.OPS.300 – „Marginal activity” (działalność marginalna):
Właściwy organ państwa członkowskiego powinien opublikować kryteria, które określają, co uznaje za działalność marginalną i jak będzie ją nadzorował.
📌 GM1 ARO.OPS.300 – „Additional conditions” (warunki dodatkowe):
Właściwy organ może wprowadzić dodatkowe warunki dla lotów zapoznawczych, takie jak:
-
określenie obszaru operacji,
-
dopuszczalne okresy czasowe,
-
obowiązek wykonania oceny ryzyka (safety risk assessment),
-
ograniczenie do konkretnych typów statków powietrznych,
-
dodatkowe procedury operacyjne,
-
wymóg wcześniejszego zgłoszenia lotu,
-
ograniczenie zasięgu lotu (dystans),
-
dodatkowe wymogi dla pilotów,
-
maksymalna liczba pasażerów,
-
limity masy startowej (MTOM).
🔍 Czy właściwy organ musi ustalić warunki lotów zapoznawczych?
❌ Nie musi.
🔹 Przepis ARO.OPS.300 daje mu taką możliwość („może”), ale nie nakłada obowiązku.
📘 AMC sugeruje, że organ powinien określić, co uznaje za działalność marginalną,
ale to tylko zalecenie – nie wymóg.
📗 GM zawiera gotową definicję działalności marginalnej, więc nawet bez działania organu wiadomo, co to znaczy.
✅ Wniosek: wszystko działa, nawet jeśli organ nic nie zrobi.
✅ Dodatkowe warunki dla lotów zapoznawczych (ARO.OPS.300) mogą być wiążące dla wszystkich tylko wtedy, gdy wyda je:
🔹 Minister Infrastruktury – w drodze rozporządzenia.
❌ Prezes ULC nie ma kompetencji do stanowienia prawa powszechnego – może wydawać tylko decyzje indywidualne lub zalecenia. Dobrze jest też mieć jakiś powód wprowadzenia ograniczeń ... .
🔹 Warunki dodatkowe
Lot wprowadzający musi:
✅ zaczynać i kończyć się na tym samym lotnisku,
✅ być wykonywany w dzień i w VFR,
✅ mieć osobę odpowiedzialną za bezpieczeństwo,
✅ spełniać krajowe wymagania.
📌 Podstawa: NCO.GEN.103, rozporządzenie (UE) 2018/1975.
✅ Kto może wykonywać loty bez AOC na podstawie art. 6 ust. 4a lit. c 965/2012?
Rodzaj aktywności ATO DTO Organizacja non-profit
Loty zapoznawcze (introductory flights) ✅ TAK ✅ TAK ✅ TAK
Zrzuty spadochronowe (parachute dropping) ❌ NIE ❌ NIE ✅ TAK
Holowanie szybowców (sailplane towing) ✅ TAK ✅ TAK ✅ TAK
Loty akrobacyjne (aerobatic flights) ✅ TAK ✅ TAK ✅ TAK
📝 Uwaga ogólna:
✅ Organizacja non-profit nie musi szkolić ani być ATO/DTO, by korzystać z tego odstępstwa.
🔁 ATO/DTO mogą wykonywać tylko te operacje, które są przewidziane w przepisach UE jako ich możliwe kompetencje — ale bez zrzutów skoczków, które są uregulowane krajowo.
⚖️ Wszystkie operacje muszą spełniać warunki: brak zysku, dry lease lub własność statku powietrznego, udział osób spoza = działalność marginalna.
Inne uwagi:
🎓 Dlaczego ATO/DTO musi zapewnić instruktora do lotów zapoznawczych?
👉 Ponieważ są to organizacje szkoleniowe.
✈️ Lot zapoznawczy w ich wykonaniu ma służyć pozyskaniu ucznia do przyszłego szkolenia.
👨✈️ Instruktor jest więc naturalnym uczestnikiem takiego lotu.
🏷️ Dlaczego stowarzyszenie nie musi?
🤝 Bo działa w celu promocji sportów lotniczych, a nie prowadzenia formalnego szkolenia.
🎯 Lot zapoznawczy to tylko działanie promocyjne, a nie wstęp do kursu.
🚫 Dlatego brak jest wymogu obecności instruktora.
🧩 Balony i szybowce
Dla statków powietrznych objętych szczególnymi przepisami UE, jak:
-
szybowce i motoszybowce – Rozporządzenie Komisji (UE) 2018/395,
-
balony – Rozporządzenie Komisji (UE) 2018/1976,
Dla tych statków powietrznych również przewidziane są loty zapoznawcze, ale na podstawie osobnych przepisów zawartych w ww. rozporządzeniach. Większość definicji dla tych lotów jest copy&paste z rozporządzenia 965/2012, istotne różnice przedstawię poniżej.
🎈 Balony – Rozporządzenie (UE) 2018/395 (Balloon Regulation - Rozporządzenie Balonowe)
Odpowiednikiem art. 6 ust. 4a lit. c z 965/2012 jest art. 3 ust. 2 lit. c Rozporządzenia Balonowego i mowa jest tam o: "lotach zapoznawczych z udziałem nie więcej niż czterech osób, w tym pilota, oraz loty do celów zrzutu skoczków spadochronowych, .... "
-
Wymogi wykonywania lotów zapoznawczych zgodnie z BOP.BAS.015:
✅ Lot musi być wykonywany w dzień, według przepisów VFR,
✅ Muszą być nadzorowane pod względem ich bezpieczeństwa przez osobę, która została wyznaczona przez organizację przeprowadzającą loty zapoznawcze
-
Analogicznie jak w 965/2012: przez ATO/DTO organizacje non-profit, bez zysku, jako działalność marginalna,
🛩️ Szybowce – Rozporządzenie (UE) 2018/1976 (Sailplane Regulation - Rozporządzenie Szybowcowe)
- Odpowiednikiem art. 6 ust. 4a lit. c z 965/2012 jest art. 3 ust. 2 lit. c Rozporządzenia Szybowcowego i mowa jest tam o: "lotach zapoznawczych, lotach do celów zrzutu skoczków spadochronowych, holowaniu szybowców lub lotach "akrobatycznych" , .... "
Wymogi wykonywania lotów zapoznawczych zgodnie z SAO.GEN.115:
✅ Loty muszą być wykonywane w dzień, według przepisów VFR,
✅ Muszą też być nadzorowane pod względem ich bezpieczeństwa przez osobę, która została wyznaczona przez organizację odpowiedzialną za loty zapoznawcze
Analogicznie jak w 965/2012: przez ATO/DTO i organizacje non-profit, bez zysku, jako działalność marginalna,
✈️ Co z krajowymi statkami powietrznymi (urządzeniami latającymi)?
Statki powietrzne nieobjęte zakresem rozporządzenia (UE) 2018/1139, czyli tzw. non-EASA aircraft (np. ultralekkie, zabytkowe, wojskowe, amatorskie itd), podlegają krajowemu prawu lotniczemu.
Dla nich:
🔹 nie obowiązuje rozporządzenie 965/2012 ani ww rozporządzenia szybowcowe i balonowe, a zatem loty zapoznawcze w unijnym rozumieniu nie istnieją.
🔹 Możliwe jest natomiast wykonywanie lotów komercyjnych, jeśli spełnione są inne warunki określone w Prawie lotniczym i odpowiednich rozporządzeniach krajowych (np. w sprawie warunków wykonywania lotów).
🛑 Najczęstsze błędy:
- Wet lease – używanie statku z załogą (np. wynajem pilota) unieważnia wyjątek.
- Niejasne rozliczenia – brak faktur za paliwo lub udokumentowanych kosztów.
- Przekroczenie "marginalności" – np. organizacja wykonująca głównie loty zapoznawcze dla turystów.
- Reklama komercyjna – promowanie lotów jako atrakcji turystycznej (ULC może uznać to za działalność zarobkową).
- Brak odpowiedniej struktury organizacyjnej (np. działalność gospodarcza zamiast stowarzyszenia)
📌 Podsumowanie:
✔️ Lot zapoznawczy to nie „lot komercyjny”, ale też nie „wolna amerykanka”.
Aby był legalny:
– organizacja musi spełniać wymogi,
– pasażerowie nie mogą być regularnym źródłem przychodu,
– a cały model musi być przejrzysty i zgodny z profilem organizacji.
Dobrze skonsultować cały set up z prawnikiem.
Nie zapomnij również, zerknąć od czasu do czasu na konto na facebook.com/avialawpl 😏
Brak komentarzy:
Prześlij komentarz
Komentarz