Czy można sprawować skuteczny nadzór nad lotnictwem cywilnym mając problemy z ustaleniem które przepisy obowiązują: ICAO, UE czy krajowe? A może wytyczne są wiążącym prawem??

Na temat wybiórczego stosowania norm międzynarodowych (ICAO), przepisów prawa unijnego i krajowego pisałem na blogu już nie raz. Poruszałem również problem  nadużywania Wytycznych Prezesa ULC.

Urzędnicy nie chcą do końca zrozumieć albo raczej ich menadżerowie nie chcą im tego wytłumaczyć, że:

• Rozporządzenia unijne obowiązuje w zakresie lotnictwa bezpośrednio i nie można go bez upoważnienia w jego przepisach zmieniać i uzupełniać. 
• Standardy i Rekomendacje (SARP) ICAO nie obowiązują zanim się ich nie wdroży do porządku prawnego.
• Wytyczne Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego (ULC) nie są  źródłem prawa, mimo że ich znaczenie sprowadza się jedynie do zaleceń lub instrukcji, które mają ułatwiać stosowanie obowiązujących przepisów prawa lotniczego.

Taki sposób procesowania prowadzi do niejasności i zagrożeń dla bezpieczeństwa lotniczego. Niezrozumienie hierarchii prawa UE oraz niejednoznaczne traktowanie SARP-ów, zastępowanie i uzupełnianie przepisów wytycznymi sprawia, że związek między bezpieczeństwem lotniczym a prawem staje się iluzoryczny. Na dzisiaj jest to moim zdaniem największa bolączka ULC.

 

Problemy wynikające z niejasności prawa

• Ryzyko niejednoznaczności: Wybiórcze stosowanie różnych norm prawnych może prowadzić do sytuacji, w których obowiązują różne przepisy dotyczące tego samego zagadnienia. To może skutkować niejasnością i konfuzją, zarówno dla przedsiębiorstw lotniczych, jak i samego organu nadzoru.

• Brak spójności i harmonizacji: Bez jasnego zrozumienia hierarchii prawnych i konsekwentnego stosowania przepisów, trudno jest utrzymać spójność i harmonizację w regulacjach lotniczych. To może prowadzić do rozbieżności między przepisami krajowymi a międzynarodowymi, co z kolei może mieć negatywny wpływ na bezpieczeństwo lotów.

• Zmniejszone zaufanie i reputacja: Niekonsekwentne stosowanie norm prawnych może osłabić zaufanie do organów nadzoru i instytucji lotniczych, zarówno w kraju, jak i za granicą. To z kolei może zaszkodzić reputacji kraju na arenie międzynarodowej i prowadzić do utraty zaufania ze strony partnerów handlowych.

Skutki dla bezpieczeństwa lotniczego

Najpoważniejszym skutkiem niejednoznaczności w stosowaniu przepisów jest ryzyko dla bezpieczeństwa lotniczego. Brak jasności co do obowiązujących norm i procedur może prowadzić do sytuacji, w których zagrożone są życie i zdrowie pasażerów oraz pracowników lotnictwa. Prawo UE ma pierwszeństwo przed prawem krajowym, a SARPy ICAO, tylko wtedy gdy zostały prawidłowo wdrożone, a nie tylko opublikowane, mają zastosowanie w zakresie nieobjętym przepisami UE. Dzięki temu rozróżnieniu unika się niejasności i konfliktów w interpretacji i stosowaniu prawa, co zapewnia klarowność i spójność przede wszystkim dla organu nadzoru.

Potrzeba zmian 

W związku z powyższym, istotne jest, aby Urząd Lotnictwa Cywilnego stosował przepisy w sposób konsekwentny i zgodny z hierarchią prawa, zapewniając spójność i bezpieczeństwo w lotnictwie cywilnym. Konieczne jest również dążenie do harmonizacji przepisów krajowych z międzynarodowymi standardami, aby zapewnić zgodność i bezpieczeństwo operacji lotniczych.

Wymienione zagrożenia związane z niejednoznacznym stosowaniem norm prawnych oraz konieczność zapewnienia spójności i bezpieczeństwa w lotnictwie cywilnym podkreślają potrzebę adekwatnego przystosowania kadry Urzędu Lotnictwa Cywilnego do współczesnych wyzwań. Niestety, często okazuje się, że wiedza prawna wielu urzędników jest niewystarczająca, co wymaga zdecydowanej poprawy. Dział prawny ULC, który powinien ich wspomagać, również nie spełnia swojej roli. W tym kontekście ważne staje się zwrócenie uwagi na konieczność szkoleń i ewentualnych zmian personalnych, które mogą przyczynić się do skuteczniejszego funkcjonowania Urzędu oraz lepszego zapewnienia bezpieczeństwa w sektorze lotniczym.

Urzędnicy nie są klientem w restauracji, który z menu wybiera, który przepis obowiązuje (ICAO,UE, krajowy), bo zawsze tylko jeden ma zastosowanie.

Urzędnicy muszą być też świadomi, że nie są urojoną "władzą lotniczą", która może wszystko, lecz organem administracji państwowej, którego zadaniem jest stosowanie i egzekwowanie obowiązujących przepisów prawa. Należy uświadamiać im, że ich rola polega na wspieraniu i regulowaniu branży lotniczej w sposób przejrzysty, spójny i zgodny z hierarchią prawną, a nie na tworzeniu własnych reguł. Tylko w ten sposób można zapewnić, że lotnictwo cywilne będzie funkcjonowało bezpiecznie i zgodnie z międzynarodowymi standardami. 

Pro publico bono przygotowałem już nawet kilka infografik, które mogą być wykorzystywane w szkoleniach wewnętrznych urzędu dotyczących tych jakże pryncypialnych kwestii:

Rola SARPów ICAO

Nadrzędność przepisów prawa UE:

Skutki nadużycia prawa

 

 

Większość obecnych problemów o których dyskutuje się w środowisku lotniczym wynika z dylematów lub nadużyć ULC w zakresie stosowania prawa: od wydawania licencji/uprawnień/ certyfikatów po minimalne wysokości lotów nad "miastami". Odpowiadając na pytanie zadane w tytule wpisu: NIE MOŻNA. Można tylko PRowo udawać, starając się sprostać społecznemu zapotrzebowaniu na organ nadzorujący.

Nie zapomnij również, zerknąć od czasu do czasu na konto na facebook.com/avialawpl 😏